Бұл «Моноқалалар» сериясының алғашқы жарияланымы. Онда моноқалалардың қалай пайда болғаны, қандай жағдайда қиындыққа тап болатыны және одан қалай шығатыны баяндалады.
Бұл «Моноқалалар» сериясының екінші жарияланымы. Ол Қазақстанның моноқалаларына, олардың пайда болу себептеріне және негізгі кәсіпорын әлсірегенде немесе кеткенде туындайтын салдарға арналған. Мақалада бірнеше маңызды мысал мен Қазақстанның мемлекеттік саясатындағы төрт тәсіл талданады.
Бұл «Моноқалалар» сериясының үшінші жарияланымы. Онда Арқалықтың мысалы егжей-тегжейлі қарастырылады. Бұл қаланың тарихы қалыптасқан түсініктен әлдеқайда күрделі, ал қазіргі шешім басқа өңірлер үшін де маңызды үлгіге айналуы мүмкін.
«Экономикалық мультипликатор» сериясы. 1-бөлім. Неліктен ірі жеке бизнес Қостанайға инвестиция салып жатыр және инвестициялық форум неге зауыт цехында өтті? Өңірдің шикізаттық модельден күрделі салааралық жүйеге қалай көшіп жатқанын талдаймыз: инвестицияның 80%-ын жеке капитал қамтамасыз етеді, ал бір өнеркәсіптік бастама сабақтас салаларда тізбекті әсер туғызады.
«Экономикалық мультипликатор» сериясы. 2-бөлім. Инвестицияның нақты әсері жобалардың жалпы сомасымен емес, олардың бір-бірін қаншалықты күшейтетінімен өлшенеді. Автоөнеркәсіп, терең агроөңдеу, жел генерациясы мен құрғақ порт қалай біртұтас экономикалық кластерге бірігеді? Бір сектордың өсуі қалғандарына тұрақты тапсырыс қалыптастыратын Қостанай облысындағы құрылымдық өзгерісті талдаймыз.
«Экономикалық мультипликатор» сериясы. 3-бөлім. Бір тонна астық 85 мың теңге тұрса, оны терең өңдеуден алынатын өнімнің құны 500 мың теңгеге дейін жетуі мүмкін. Дәстүрлі аграрлық өңір ауыл экономикасын қалай индустрияландырып жатыр? Роботтандырылған фермалар, биоэтанол, сублимациялық кептіру мен агродрондар ұзын қосылған құн тізбектерін құрып, базалық саланы қалай өзгертетінін көрсетеміз.
«Экономикалық мультипликатор» сериясы. 4-бөлім. Жергілікті жерде құрастырылған бір автомобиль шетелдік жеткізушілерді байыта алады немесе өз индустрияңды дамытуға жұмыс істей алады. Қостанайдағы автозауыттардың айналасында толық циклді кластер қалай қалыптасып жатыр? Шойын құю мен редуктор шығарудан бастап отандық шанақ болатына, бағдарламалық қамтамасыз етуге және инженерлерді университетте даярлауға дейін.
«Экономикалық мультипликатор» сериясы. 5-бөлім. Өнеркәсіптің жылдам өсуі ерте ме, кеш пе электр қуаты мен логистикалық өткізу мүмкіндігінің тапшылығына тіреледі. «Тобыл» құрғақ порты, 1,2 ГВт жаңа жел генерациясы және Арқалықтың көлік торабы ретінде қайта жандануы қалай жай құрылыс жобаларынан өңірлік экономикалық кеңеюдің тікелей өндірістік факторына айналып жатыр?
«Экономикалық мультипликатор» сериясы. 6-бөлім. Зауытты екі жылда салуға болады, бірақ оны кім басқарады? «Экономикалық гравитация» тұжырымдамасын талдаймыз: неліктен «Астана» шағынауданы, халықаралық университет бағдарламалары, қонақүйлер мен медицина жай әлеуметтік шығын емес, кадрларды ұстап қалуға салынатын негізгі инвестиция және облыстың даму циклін тұйықтайтын фактор.
2026 жылғы маусым–шілдеде жарияланған халықаралық есептерді кешенді талдау негізінде дайындалған TALAP жаңа циклінің алғашқы материалы. Біз әлемдік экономиканың болжамдарын салыстырып, өсімнің сақталуы неге Қазақстандағы инвестиция, бейімделу және даму мүмкіндіктерінің тарылуымен қатар жүретінін көрсетеміз.
TALAP циклінің жаңа өсу моделі туралы екінші материалы. UNCTAD, OECD және БҰҰ есептерін талдау халықаралық инвестициялардың қалпына келуі капиталдың шоғырлануын неге күшейтетінін және Қазақстанға жобаларды технологияларға, құзыреттерге және өндірістік тізбектерге айналдыру үшін қандай жағдайлар қажет екенін көрсетеді.
TALAP циклінің үшінші материалы электр энергиясын тұтынудың өсуін, жаңартылатын энергия көздерінің дамуын, желілерді жаңғыртуды және критикалық минералдарға сұранысты өзара байланыстырады. Халықаралық есептерді кешенді талдау энергетикалық ауысымның неге Қазақстанның өнеркәсіптік дамуының маңызды міндетіне айналып отырғанын көрсетеді.
